Alimenty – jak ustala się wysokość alimentów na dziecko?

A

Wykonywanie świadczeń alimentacyjnych powinno polegać na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania.

W praktyce alimenty przyjmują postać pieniężną – głównie ze względów praktycznych. Jak jednak ustalić właściwą kwotę, która należy się na dziecko?

Kto może żądać alimentów na dziecko?

Odpowiadając na powyższe pytanie – każdy z rodziców. W praktyce żądanie świadczeń alimentacyjnych na dziecko pojawia się, gdy orzeczony został rozwód pomiędzy małżonkami. W takiej sytuacji, małoletni zamieszkuje z reguły tylko z jednym rodzicem, podczas gdy drugi z nich ma pełne lub ograniczone prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem. To właśnie rodzic, z którym nie mieszka wspólne potomstwo, jest obciążony alimentami.

Oczywiście alimenty na dziecko mogą się pojawić także w przypadku, gdy rodzice dziecka nigdy nie zawarli ze sobą żadnego formalnego związku.

Od czego zależy zakres świadczeń alimentacyjnych?

To w jakiej wysokości ustalone zostaną alimenty, zależy tak naprawdę od dwóch czynników:

  • usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentacji,
  • możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego do alimentacji. 

W tym miejscu warto też zaznaczyć, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. 

Jeżeli zatem dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać, uzyskanie alimentów od jego matki lub ojca będzie trudniejszym zadaniem.

Zapamiętajmy też, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Wpłacanie comiesięcznych kwot na rzecz dziecka, nie jest zatem koniecznością. Zobowiązany do alimentacji może wykonać świadczenie np. osobistą pracą czy wychowywaniem potomstwa. 

Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji 

Usprawiedliwione potrzeby dziecka to pojęcie trudne do zdefiniowania – kwestia ta powinna być każdorazowo badana. Zaznaczmy przy tym, że chodzi tu wyłącznie o potrzeby dziecka, na rzecz którego mają być płacone alimenty, a nie potrzeby jego rodzica, opiekuna prawnego czy też rodzeństwa.

Tak naprawdę potrzeby te należy ustalać w oparciu o średni poziom życia danej społeczności lokalnej (w której wychowywane jest dziecko). Nie bez znaczenia pozostaje jednak dotychczasowy styl życia małoletniego, który wiódł, gdy jego rodzice pozostawali jeszcze małżeństwem. 

Usprawiedliwione potrzeby dziecka to nie tylko potrzeby niezbędne do zaspokojenia minimum egzystencji życiowej (tzw. potrzeby bytowe – jedzenie, picie, ubranie, spanie, leki), ale także i potrzeby psychiczne i duchowe (potrzeba zaspokajania własnych zainteresowań i uzdolnień).

Możliwości majątkowe zobowiązanego do alimentacji

Nawet najmniejsze potrzeby uprawnionego do alimentacji nie będą możliwe do zaspokojenia, jeśli zobowiązany do świadczeń nie będzie miał ku temu wystarczających środków.

Ustalając wysokość alimentów należy zawsze łączyć je z aktualnym stanem majątkowym zobowiązanego do tych świadczeń. Bierzemy zatem pod uwagę nie tylko stan jego majątku, ale i możliwości  zarobkowania, czy wreszcie jego własne potrzeby (np. konieczność wykupu leków lub utrzymywania innych dzieci).

Jeżeli więc zobowiązany do alimentacji nie ma pracy (nie ze swojej winy), jest schorowany i ma niewielki majątek, żądanie od niego wysokich alimentów raczej nie będzie uwzględnione przez sąd.

Wysokość płaconych alimentów

Każdy kto żąda alimentów, musi podać ich rodzaj oraz wysokość. W praktyce najwygodniejszym i najprostszym sposobem skonkretyzowania tych świadczeń, jest po prostu wskazanie odpowiedniej kwoty pieniężnej.

Jakie kwoty pojawiają się najczęściej? Z reguły świadczenie alimentacyjne na jedno dziecko wynosi od 500 – 1500 zł. Oczywiście zdarzają się zarówno mniejsze, jak i większe stawki – każdorazowo decydują o tym jednak okoliczności danej sprawy. 

Przy obliczaniu wysokości alimentów pomocne będą z pewnością rachunki – przekonają sąd o zasadności żądanej kwoty. Jak zatem obliczyć poprawnie wysokość alimentów na dziecko? Należy zsumować miesięczne wydatki, które przeznaczamy na zaspokojenie potrzeb małoletniego, a następnie porównać je do dochodów uzyskiwanych przez zobowiązanego do alimentacji. 

Ugoda alimentacyjna lub sąd

Zasądzenie alimentów na drodze postępowania sądowego jest najczęstszym sposobem na uzyskanie tych świadczeń – nie jest jednak jedynym. Przepisy pozwalają bowiem na tzw. ugodowe ustalenie obowiązku alimentacyjnego. 

Jeśli zatem rodzice dziecka potrafią się wzajemnie porozumieć, kwestie alimentacyjne mogą być ustalane polubownie. W tym celu należy sporządzić ugodę alimentacyjną – wystarczy zwykła forma pisemna. Oczywiście, jeśli rodzice nie potrafią skonstruować stosownej umowy, z pomocą przyjdzie doświadczony prawnik. Pamiętajmy, że taką umowę można również sporządzić w każdej kancelarii notarialnej. 

Podstawa prawna:
Art. 128, 135 Kodeksu rodzinnego i alimentacyjnego