Rozwód – od czego zacząć?

R

Decyzja o rozwodzie z pewnością nie jest łatwa. Jeśli już taka zapadnie, koniecznym jest podjęcie pewny kroków.

Sprawy rozwodowe z reguły nie należą do prostych – tym bardziej warto wiedzieć jakie formalności się z tym wiążą. 

Kiedy można żądać rozwodu?

Rozwiązanie małżeństwa jest możliwe tylko wtedy, gdy zaistnieją konkretne ustawowe przesłanki. Zgodnie z treścią art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. W pierwszej kolejności musimy więc ustalić, czy w danym związku doszło w ogóle do rozkładu pożycia. 

O zupełności rozkładu pożycia małżeńskiego możemy mówić wtedy, gdy pomiędzy małżonkami zanikły wszystkie 3 więzi – fizyczna, gospodarcza oraz emocjonalna. Dopiero wygaśnięcie relacji we wszystkich wskazanych sferach może być pojmowane jako zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.

Z kolei z trwałym rozkładem pożycia małżeńskiego mamy do czynienia wtedy, gdy na tle konkretnej sprawy, powrót małżonków do pożycia już nie nastąpi. 

Tak naprawdę ustawowe przesłanki rozkładu pożycia małżonków mają wyłącznie charakter uznaniowy. W praktyce powoduje to, że bardzo często samo wyrażenie przez zainteresowanych zgodnej woli rozwiązania ich małżeństwa jest dla sądu wystarczające do tego, aby orzec pomiędzy nimi rozwód.

Kiedy nie można żądać rozwodu?

Pojawienie się zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego nie zawsze doprowadzi do rozwodu, szczególnie jeśli w sprawie pojawiają się małoletnie dzieci.

Przepisy stanowią bowiem wyraźnie, że mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (przykładem tej drugiej sytuacji może być chociażby żądanie rozwodu w przypadku, gdy jeden z małżonków jest ciężko chory, aczkolwiek istnieją duże szanse na to, że z czasem wyzdrowieje). 

Rozwód nie jest będzie także dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Ustalenie winy za rozwód

Jeśli ocenimy już dopuszczalność orzeczenia rozwodu, kolejnym krokiem jest ustalenie odpowiedzialności za rozkład pożycia małżeńskiego. Prawo dopuszcza w tym zakresie 3 różne kombinacje:

  1. rozwód bez orzekania o winie któregokolwiek z małżonków (pojawia się najczęściej na wniosek samych stron),
  2. rozwód z orzeczeniem winy jednego z małżonków,
  3. rozwód z orzeczeniem winy obojga małżonków.

Tak naprawdę ustalenie winy za rozkład pożycia małżeńskiego nie należy do zadań stron, każdorazowo tę kwestię bada sąd i to on podejmuje ostateczne rozstrzygnięcie. Wnioski, sugestie i dowody stron, co do tego kto tak naprawdę ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego, mogą być co najwyżej dla sądu pewnymi wskazówkami. 

Czy ustalenie winy rozwodowej jest ważne? Jak najbardziej, głównie dlatego, że wpływa ono m.in. na obowiązek potencjalnej alimentacji pomiędzy rozwiedzionymi w przyszłości. O tym jednak szerzej w innym wpisie. 

Sporządzenie pozwu

Po ustaleniu dopuszczalności rozwodu oraz zakresu ewentualnej winy za rozkład pożycia małżeńskiego, kolejnym krokiem jest sporządzenie pozwu rozwodowego. Już teraz warto zaznaczyć, że takie pismo może stworzyć każdy z zainteresowanych małżonków, nie ma więc konieczności wynajmowania adwokata lub radcy prawnego.

Z drugiej jednak strony, jeśli w sprawie pojawia się problem dotyczący sprawowania opieki nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, kwestie alimentacyjne, czy wreszcie potrzeba udowodnienia winy rozwodowej, udział profesjonalnego prawnika w sprawie jest w zasadzie niezbędny. Sprawy rozwodowe, na których pojawiają się konflikty (te są niestety najczęstsze), wymagają doświadczenia i obycia z przepisami – a to zagwarantować mogą nam tylko prawnicy. 

Sam pozew musi być sporządzony w oparciu o wytyczne zawarte w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Jak stanowi art. 187 KPC, pozew rozwodowy powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać:

  • dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;
  • przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu;
  • informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o:

  • wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;
  • dokonanie oględzin;
  • polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;
  • zażądanie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich.

Ile kosztuje pozew rozwodowy?

Wniesienie pozwu do sądu podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 600 zł – kwota ta musi zostać uiszczona przy wnoszeniu pisma do sądu (niezbędne jest zatem dołączenie do pozwu dowodu wpłaty). 

Warto jednak zaznaczyć, że istnieje szansa na uniknięcie ww. opłaty. W tym celu wraz z pozwem należy złożyć wniosek o zwolnienie strony od kosztów sądowych. Oczywiście zwolnienie będzie przysługiwało tylko wtedy, gdy wnioskodawca uprawdopodobni, że nie jest w stanie zapłacić za pozew bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Pamiętajmy, że samo uznanie zasadności wniosku nie oznacza, że sąd przychyli się do niego w całości. Może bowiem stwierdzić, iż powoda stać na pokrycie części wydatków i zwolni go od kosztów sądowych jedynie w części. 

Podstawa prawna: